Γιατί μπορείτε να πάθετε έμφραγμα ενώ η LDL χοληστερόλη σας είναι φυσιολογική;
Η ιστορία της χοληστερόλης, οι μύθοι της διατροφής και η νέα εποχή της Καρδιομεταβολικής Ιατρικής Ακριβείας
«Η χοληστερόλη μου είναι φυσιολογική. Άρα είμαι ασφαλής;»
Αυτή είναι μία από τις πιο συχνές αντιλήψεις που συναντά ένας Ιατρός στην καθημερινή πράξη.
Ένας άνθρωπος πραγματοποιεί έναν αιματολογικό έλεγχο. Η LDL χοληστερόλη βρίσκεται μέσα στα φυσιολογικά όρια. Το αποτέλεσμα δημιουργεί ένα αίσθημα ασφάλειας.
Όμως η καρδιαγγειακή υγεία δεν καθορίζεται από έναν μόνο αριθμό.
Η αθηροσκλήρωση, η διαδικασία δηλαδή κατά την οποία δημιουργούνται αλλοιώσεις μέσα στα αγγεία που μπορούν να οδηγήσουν σε έμφραγμα και εγκεφαλικό επεισόδιο, εξελίσσεται αθόρυβα για πολλά χρόνια πριν εμφανιστεί το πρώτο σύμπτωμα.
Για αυτόν τον λόγο, ένας άνθρωπος μπορεί να εμφανίσει καρδιαγγειακό επεισόδιο ενώ προηγουμένως η LDL χοληστερόλη του δεν είχε χαρακτηριστεί ως «υψηλή».
Το σωστό ερώτημα λοιπόν δεν είναι μόνο:
«Πόση LDL έχω;»
Αλλά:
«Ποιος είναι ο πραγματικός καρδιομεταβολικός μου κίνδυνος;»
Η ιστορία της χοληστερόλης: Από τον Ancel Keys στη σύγχρονη επιστήμη
Η ιστορία της χοληστερόλης είναι ένα εξαιρετικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο εξελίσσεται η ιατρική γνώση.
Στα μέσα του 20ού αιώνα, οι καρδιακές παθήσεις άρχισαν να αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα δημόσιας υγείας στον δυτικό κόσμο.
Οι επιστήμονες αναζητούσαν απαντήσεις.
Ένας από τους σημαντικότερους ερευνητές εκείνης της εποχής ήταν ο Αμερικανός Φυσιολόγος Ancel Keys.
Ο Keys προσπάθησε να απαντήσει σε ένα κρίσιμο ερώτημα:
Γιατί κάποιοι πληθυσμοί εμφανίζουν πολύ περισσότερη στεφανιαία νόσο από άλλους;
Η απάντηση αναζητήθηκε μέσω της περίφημης Seven Countries Study, μιας μεγάλης επιδημιολογικής μελέτης που ξεκίνησε το 1958 και παρακολούθησε πληθυσμούς διαφορετικών χωρών.
Η μελέτη αυτή συνέδεσε τη διατροφή, τα επίπεδα χοληστερόλης και τη στεφανιαία νόσο και επηρέασε βαθιά τις διατροφικές οδηγίες και την πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων για δεκαετίες.
Η συμβολή του Ancel Keys ήταν σημαντική: ανέδειξε ότι ο τρόπος ζωής και η διατροφή έχουν σημαντικό ρόλο στην καρδιαγγειακή υγεία.
Όμως, όπως συμβαίνει με κάθε επιστημονική θεωρία, τα δεδομένα συνέχισαν να εξετάζονται, να αναλύονται και να εμπλουτίζονται.
Η επιστήμη δεν είναι στατική
Με την πάροδο των χρόνων, η ερμηνεία των δεδομένων γύρω από τη διατροφή, τα λιπίδια και την καρδιαγγειακή νόσο έγινε πιο σύνθετη.
Η Minnesota Coronary Experiment, μία μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 1968 και 1973, αποτέλεσε σημαντικό παράδειγμα.
Στη μελέτη εξετάστηκε εάν η αντικατάσταση κορεσμένων λιπαρών με φυτικά έλαια θα οδηγούσε σε μείωση καρδιαγγειακών συμβαμάτων.
Η παρέμβαση οδήγησε σε μείωση της LDL χοληστερόλης, αλλά η αναμενόμενη μείωση της καρδιαγγειακής θνητότητας δεν ήταν αντίστοιχη.
Η επανεξέταση των δεδομένων και η δημοσίευσή τους το 2016 στο BMJ ανέδειξε ένα κρίσιμο μήνυμα:
Η βιολογία του ανθρώπου δεν μπορεί να εξηγηθεί από έναν μόνο δείκτη.
Η μείωση ενός εργαστηριακού αριθμού δεν σημαίνει πάντα αυτόματα ότι έχουμε μειώσει όλους τους μηχανισμούς που οδηγούν σε νόσο.
Το συμπέρασμα της σύγχρονης επιστήμης δεν είναι ότι η LDL δεν έχει σημασία.
Αντίθετα:
Η LDL παραμένει βασικός αιτιολογικός παράγοντας της αθηροσκλήρωσης, αλλά η συνολική εικόνα είναι πολύ μεγαλύτερη από μία μόνο τιμή.
Ο μύθος της «φυσιολογικής» LDL
Η LDL χοληστερόλη αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου.
Μεγάλες γενετικές μελέτες και κλινικές δοκιμές έχουν δείξει ότι η μακροχρόνια έκθεση σε υψηλότερα επίπεδα LDL σχετίζεται αιτιολογικά με αυξημένη πιθανότητα αθηροσκληρωτικής νόσου.
Ωστόσο, η LDL-C μετρά κυρίως την ποσότητα χοληστερόλης που μεταφέρεται μέσα στα LDL σωματίδια.
Δεν περιγράφει πάντα:
- τον αριθμό των αθηρογόνων σωματιδίων,
- τα χαρακτηριστικά τους,
- τη μεταβολική κατάσταση του οργανισμού,
- την ύπαρξη ινσουλινοαντίστασης,
- τη συνολική φλεγμονώδη επιβάρυνση,
- γενετικούς παράγοντες κινδύνου.
Δύο άνθρωποι με την ίδια LDL χοληστερόλη μπορεί να έχουν διαφορετική βιολογική εικόνα και διαφορετικό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Η σύγχρονη Ιατρική Ακριβείας μετακινείται λοιπόν από την απλή μέτρηση ενός αριθμού στην κατανόηση ολόκληρου του ανθρώπινου οργανισμού.
Γιατί η ποιότητα των λιποπρωτεϊνών έχει σημασία
Όταν μιλάμε για LDL χοληστερόλη, συχνά αντιμετωπίζουμε την LDL σαν να είναι ένα ενιαίο στοιχείο.
Στην πραγματικότητα, τα LDL σωματίδια δεν είναι όλα ίδια.
Διαφέρουν ως προς:
- το μέγεθος,
- την πυκνότητα,
- τη βιολογική τους συμπεριφορά,
- την ικανότητά τους να συμμετέχουν στη διαδικασία της αθηροσκλήρωσης.
Αυτό σημαίνει ότι δύο άνθρωποι με την ίδια LDL χοληστερόλη μπορεί να έχουν διαφορετικό καρδιομεταβολικό προφίλ.
Μικρά πυκνά LDL σωματίδια: όταν η LDL γίνεται περισσότερο αθηρογόνος
Ένα από τα χαρακτηριστικά που έχουν μελετηθεί ιδιαίτερα είναι η παρουσία των μικρών πυκνών LDL σωματιδίων (small dense LDL).
Τα μικρότερα και πυκνότερα LDL σωματίδια θεωρούνται περισσότερο αθηρογόνα, επειδή:
- μπορούν ευκολότερα να εισέλθουν στο αγγειακό τοίχωμα,
- παραμένουν περισσότερο χρόνο στην κυκλοφορία,
- είναι πιο ευάλωτα σε οξειδωτικές τροποποιήσεις.
Η παρουσία αυξημένων μικρών πυκνών LDL συσχετίζεται συχνά με καταστάσεις όπως:
- ινσουλινοαντίσταση,
- αυξημένο σπλαχνικό λίπος,
- μεταβολικό σύνδρομο,
- σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.
Εδώ βρίσκεται ένα σημαντικό σημείο:
Ένας άνθρωπος μπορεί να μην έχει ιδιαίτερα αυξημένη LDL-C, αλλά να παρουσιάζει ένα μεταβολικό περιβάλλον που ευνοεί την αθηρογένεση.
Για αυτό η σύγχρονη προσέγγιση δεν εξετάζει μόνο έναν αριθμό, αλλά ολόκληρη τη μεταβολική εικόνα.
Οξειδωμένη LDL: όταν η LDL συμμετέχει ενεργά στη φλεγμονή
Η LDL χοληστερόλη δεν προκαλεί αθηροσκλήρωση απλώς επειδή βρίσκεται στο αίμα.
Η διαδικασία γίνεται πιο σύνθετη όταν τα LDL σωματίδια υποστούν τροποποιήσεις, όπως η οξείδωση.
Η οξειδωμένη LDL (oxidized LDL – oxLDL) έχει διαφορετική βιολογική συμπεριφορά:
- ενεργοποιεί φλεγμονώδεις μηχανισμούς στο αγγειακό τοίχωμα,
- συμβάλλει στη δημιουργία αφρωδών κυττάρων,
- συμμετέχει στη δημιουργία και εξέλιξη της αθηρωματικής πλάκας.
Η αθηροσκλήρωση σήμερα δεν θεωρείται απλώς μια «συσσώρευση χοληστερόλης».
Αποτελεί μία χρόνια βιολογική διαδικασία στην οποία συμμετέχουν:
- λιπίδια,
- ανοσολογικοί μηχανισμοί,
- φλεγμονή,
- μεταβολικές διαταραχές.
Το παράδοξο της εποχής μας: χάνουμε κιλά, αλλά δεν γινόμαστε πάντα μεταβολικά υγιείς
Τα τελευταία χρόνια έχουμε σημαντικές εξελίξεις στη θεραπεία της παχυσαρκίας.
Τα νέα φάρμακα που στοχεύουν τους μηχανισμούς ρύθμισης της όρεξης και του μεταβολισμού έχουν αλλάξει σημαντικά τη θεραπευτική προσέγγιση και μπορούν να οδηγήσουν σε ουσιαστική απώλεια σωματικού βάρους σε πολλούς ανθρώπους.
Ωστόσο, υπάρχει μία σημαντική αρχή:
Η απώλεια κιλών δεν είναι πάντα ταυτόσημη με τη μεταβολική υγεία.
Ένας άνθρωπος μπορεί να χάσει βάρος, αλλά αν συνεχίσει να ακολουθεί ένα διατροφικό πρότυπο χαμηλής ποιότητας, με ανεπαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης, φυτικών ινών, απαραίτητων λιπαρών οξέων, βιταμινών και μετάλλων, μπορεί να παραμένει μεταβολικά ευάλωτος.
Η πραγματική θεραπεία της παχυσαρκίας δεν είναι μόνο η μείωση του αριθμού στη ζυγαριά.
Είναι:
- η βελτίωση της σύστασης σώματος,
- η διατήρηση μυϊκής μάζας,
- η βελτίωση της ινσουλινοευαισθησίας,
- η αποκατάσταση της μεταβολικής λειτουργίας,
- η δημιουργία ενός βιώσιμου τρόπου ζωής.
Τα φάρμακα αποτελούν ένα πολύτιμο εργαλείο της σύγχρονης ιατρικής, αλλά δεν μπορούν από μόνα τους να αντικαταστήσουν τη σωστή διατροφή, την επαρκή πρόσληψη μικροθρεπτικών συστατικών και τη συνολική αλλαγή του μεταβολικού περιβάλλοντος.
Η χοληστερόλη μπορεί να βελτιωθεί, αλλά ο άνθρωπος να παραμένει σε κίνδυνο
Ένα ακόμη σημαντικό μήνυμα αφορά τη διατροφή.
Υπάρχουν διατροφικές παρεμβάσεις ή συγκεκριμένες τροφές που μπορούν να επηρεάσουν θετικά έναν εργαστηριακό δείκτη, όπως τη χοληστερόλη.
Όμως:
Η βελτίωση ενός αριθμού δεν σημαίνει πάντα αυτόματα βελτίωση ολόκληρης της υγείας.
Η καρδιομεταβολική υγεία εξαρτάται από ένα σύνολο παραγόντων:
- ποιότητα διατροφής,
- επάρκεια πρωτεΐνης,
- μυϊκή μάζα,
- μεταβολική ευελιξία,
- επίπεδα φυσικής δραστηριότητας,
- ύπνο,
- στρες,
- φλεγμονώδη κατάσταση.
Για παράδειγμα, μία διατροφή μπορεί να μειώνει έναν λιπιδαιμικό δείκτη, αλλά ταυτόχρονα να μην παρέχει επαρκή μικροθρεπτικά συστατικά ή να μην υποστηρίζει τη μυϊκή και μεταβολική υγεία.
Η σύγχρονη ιατρική λοιπόν δεν αναζητά απλώς «καλύτερες εξετάσεις».
Αναζητά έναν υγιέστερο οργανισμό.
Από την απλή πρόληψη στη Healthspan Metabolic Medicine™
Αυτή είναι η φιλοσοφία της Healthspan Metabolic Medicine™.
Ο στόχος δεν είναι απλώς η αντιμετώπιση ενός προβλήματος, όπως μία αυξημένη χοληστερόλη, ένα αυξημένο βάρος ή μία διαταραχή σακχάρου.
Ο στόχος είναι η συνολική αξιολόγηση του ανθρώπου:
- του μεταβολισμού,
- της καρδιοαγγειακής υγείας,
- της διατροφικής κατάστασης,
- των παραγόντων κινδύνου,
- της μακροχρόνιας υγείας.
Στο ιατρείο Dr. Kalesis Healthspan Metabolic Medicine™ εφαρμόζεται μια εξατομικευμένη προσέγγιση, όπου ανάλογα με το ιστορικό και το προφίλ κάθε ανθρώπου δρομολογείται η κατάλληλη εξειδικευμένη αξιολόγηση.
Αυτή μπορεί να περιλαμβάνει σύγχρονους εργαστηριακούς δείκτες και απεικονιστικό έλεγχο, όταν υπάρχει ιατρική ένδειξη, ώστε η εκτίμηση του καρδιομεταβολικού κινδύνου να είναι όσο το δυνατόν πιο ολοκληρωμένη.
Για όσους θέλουν να κατανοήσουν τη φιλοσοφία αυτής της νέας προσέγγισης, μπορούν να ενημερωθούν για το Healthspan Metabolic Medicine™, μία σύγχρονη προσέγγιση που συνδυάζει Μεταβολική Ιατρική, Καρδιομεταβολική Πρόληψη και Κλινική Διατροφή.
Γιατί ο στόχος της σύγχρονης ιατρικής δεν είναι απλώς να προσθέσει χρόνια στη ζωή.
Είναι να προσθέσει ζωή στα χρόνια.
Γιατί η σύγχρονη πρόληψη απαιτεί εξειδικευμένη προσέγγιση
Η εποχή όπου η καρδιαγγειακή πρόληψη βασιζόταν αποκλειστικά σε μία τιμή χοληστερόλης έχει περάσει.
Η LDL χοληστερόλη παραμένει ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη αθηροσκληρωτικής καρδιαγγειακής νόσου.
Όμως ο σύγχρονος ιατρός δεν αξιολογεί μόνο έναν αριθμό.
Αξιολογεί τον άνθρωπο συνολικά.
Η πραγματική πρόληψη απαιτεί να κατανοήσουμε:
- το μεταβολικό προφίλ,
- τη σύσταση σώματος,
- τη διατροφική κατάσταση,
- τη φυσική δραστηριότητα,
- τους κληρονομικούς παράγοντες,
- το συνολικό καρδιομεταβολικό φορτίο.
Για αυτό η σύγχρονη προσέγγιση απαιτεί τη συνεργασία γνώσεων από διαφορετικά πεδία.
Ο ιατρός χρειάζεται να κατανοεί τη νόσο, τη φαρμακοθεραπεία, τους παράγοντες κινδύνου και την παθοφυσιολογία.
Ο κλινικός διατροφολόγος χρειάζεται να κατανοεί τη διατροφική συμπεριφορά, την ποιότητα της διατροφής και την κάλυψη των αναγκών του οργανισμού.
Όταν αυτές οι δύο επιστημονικές προσεγγίσεις συνδυάζονται, δημιουργείται μία πιο ολοκληρωμένη μορφή φροντίδας.
Η νέα φιλοσοφία της μακροχρόνιας υγείας
Η σύγχρονη ιατρική δεν έχει πλέον ως μοναδικό στόχο να θεραπεύσει μια νόσο όταν αυτή εμφανιστεί.
Ο στόχος μετακινείται στην έγκαιρη αναγνώριση των παραγόντων που οδηγούν στη νόσο.
Αυτό σημαίνει:
- καλύτερη μεταβολική υγεία,
- διατήρηση μυϊκής μάζας,
- πρόληψη καρδιαγγειακών συμβαμάτων,
- βελτίωση ποιότητας ζωής,
- περισσότερα χρόνια με καλή λειτουργικότητα.
Αυτό είναι το νόημα του όρου Healthspan.
Δεν αφορά μόνο το πόσα χρόνια ζει ένας άνθρωπος.
Αφορά το πόσα από αυτά τα χρόνια παραμένει υγιής, ανεξάρτητος και λειτουργικός.
Η προσέγγιση Healthspan Metabolic Medicine™
Στο ιατρείο Dr. Kalesis Healthspan Metabolic Medicine™, η φιλοσοφία βασίζεται στην εξατομικευμένη Καρδιομεταβολική Ιατρική Ακριβείας.
Κάθε άνθρωπος έχει διαφορετικό ιστορικό, διαφορετική γενετική προδιάθεση, διαφορετικό μεταβολισμό και διαφορετικές ανάγκες.
Για αυτό η αξιολόγηση δεν περιορίζεται σε μία απλή μέτρηση βάρους ή σε μία μεμονωμένη εργαστηριακή τιμή.
Ανάλογα με το ατομικό προφίλ, μπορεί να δρομολογηθεί εξειδικευμένος εργαστηριακός έλεγχος και σύγχρονος απεικονιστικός έλεγχος, όταν αυτό κρίνεται ιατρικά απαραίτητο.
Ο στόχος είναι η δημιουργία ενός εξατομικευμένου πλάνου που αφορά:
- τη μεταβολική υγεία,
- τη διαχείριση βάρους,
- την καρδιαγγειακή πρόληψη,
- τη διατροφική στρατηγική,
- τη μακροχρόνια διατήρηση της υγείας.
Για όσους ενδιαφέρονται να γνωρίσουν αυτή τη νέα προσέγγιση, μπορούν να ενημερωθούν για το Healthspan Metabolic Medicine™ και τη φιλοσοφία της εξατομικευμένης μεταβολικής φροντίδας.
Γιατί η πραγματική πρόληψη δεν ξεκινά όταν εμφανιστεί η νόσος.
Ξεκινά πολύ νωρίτερα.
Ξεκινά από την κατανόηση του δικού σας οργανισμού.
Βιβλιογραφία
- Keys A, Menotti A, Karvonen MJ, et al.
The diet and 15-year death rate in the Seven Countries Study.
American Journal of Epidemiology. 1986;124(6):903-915. - Keys A.
Seven Countries: A Multivariate Analysis of Death and Coronary Heart Disease.
Harvard University Press; 1980. - Ramsden CE, Zamora D, Leelarthaepin B, et al.
Use of dietary linoleic acid for secondary prevention of coronary heart disease and death: evaluation of recovered data from the Minnesota Coronary Experiment.
BMJ. 2016;353. - Ference BA, Ginsberg HN, Graham I, et al.
Low-density lipoproteins cause atherosclerotic cardiovascular disease. Evidence from genetic, epidemiologic, and clinical studies.
European Heart Journal. 2017;38(32):2459-2472. - Borén J, Chapman MJ, Krauss RM, et al.
Low-density lipoproteins cause atherosclerotic cardiovascular disease: pathophysiological, genetic, and therapeutic insights.
European Heart Journal. 2020;41(24):2313-2330. - Mach F, Baigent C, Catapano AL, et al.
2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias.
European Heart Journal. 2020;41(1):111-188. - Libby P.
The changing landscape of atherosclerosis.
Nature. 2021;592:524-533. - Sniderman AD, Thanassoulis G, Williams K, Pencina M.
Risk of premature cardiovascular disease vs the number of atherogenic particles.
JAMA Cardiology. - Mora S, Wenger NK, DeMicco DA, et al.
Statins for the primary prevention of cardiovascular events according to different risk assessment models.
Circulation. - Ridker PM.
Inflammation, C-reactive protein, and cardiovascular disease.
Circulation. - Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S, et al.
Once-weekly semaglutide in adults with overweight or obesity.
New England Journal of Medicine. 2021;384:989-1002. - Jastreboff AM, Aronne LJ, Ahmad NN, et al.
Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity.
New England Journal of Medicine. 2022;387:205-216. - Hall KD, Kahan S.
Maintenance of lost weight and long-term management of obesity.
Medical Clinics of North America. 2018. - American Heart Association.
Dietary Guidance to Improve Cardiovascular Health.
Circulation. 2021.
Τελικό μήνυμα
Η σύγχρονη καρδιομεταβολική ιατρική δεν αναζητά απλώς «καλές εξετάσεις».
Αναζητά έναν υγιέστερο άνθρωπο.
Dr. Καλέσης Κωνσταντίνος, MD, MSc
Ειδικός Γενικός Ιατρός • Διαβητολόγος • Κλινικός Διατροφολόγος
Healthspan Metabolic Medicine™